Апакай лудмаш — сылнымут памаш
16 майыште Морко район Унчо селаште чапландарыше марий писатель, поэт, СССР связьын ветеранже Валерий Апакаев лӱмеш сылнымут пайрем эртаралтын. Тудым Апакай лудмаш манын лӱмденыт.
Апакай лудмаш икымше гана эртаралтын гынат, шке йырже моткоч шуко еҥым чумырен. Участник-влак тӱрлӧ кундем гыч толыныт. Ийготыштат тӱрлӧ лийын: 4 ияш гыч тӱҥалын иктаж 70 ий марте.
Конкурсыш школышто тунемше моткоч шуко йоча ушнен. Нунын кокла гыч ятырын Валерий Апакаевын «Кудывечыште» почеламутшым ойырен налыныт:
«Кудывечына мемнан
Тӱрльӧ вольыклан поян:
Чыве, комбо, агытан,
Ушкал, шорык — кок пачан… »
Валерий Васильевичын йочалан возымо почеламут лудмо годым шинча ончылно вигак тӱрлӧ сӱрет почылтеш: теве кудывечыште ушкал ломыжеш, агытан мурым муралта, а теве изи эрге снегым тамла але савам кучен, аважлан шудым солаш полша. Нине сӱрет-влак йоча йӱк дене пуйто ылыжыныт, вет почеламут-влакым конкурсыш ушнышо икшыве-влак тунар мастарын лудын пуэныт!
Морко район, чынжымак, «талант памаш». Унчо, Волаксола, Нуж-Ключ, Эҥерсола школла, Кокласола лицей, тыгак Морко поселкысо йочасад ден школышто тунемше-влакын мастарлыкышт тунар кӱкшӧ, нуным ончен, марий улмо дене эшеат чот кугешнаш тӱҥалат. Вес районла гыч толшо йоча-влакат почеш огыт код. Нунат почеламутым мастарын лудыныт.
Почеламутым лудмо конкурс деч посна Апакай лудмашыште муро конкурс, сценке-влакым ончыктымаш лийыныт. Тышке утларакшым кугурак ийготан-влак ушненыт, нуно В.Апкаевын мутшылан возымо да шке авторский муро-влакым муреныт.
Тений май тылзе йӱштырак шога гынат, лач Апакай лудмашлан Унчо кундем ӱмбалне кава яндар лийын. Южгунам пыл чумыргаш тӧчыш гынат, шокшо кече пайремыш погынышо калыкын чонышкыжо шокшо кумылым пуртен да шем пылым шке дечынже поктен. Вес семынже лийынат кертын огыл, очыни. Вет мероприятийыш толшо уна-влакын мутышт почеш Валерий Апакаев шкежат кече гай лийын, чонжо кече гай ырыктен. Арам огыл шке почеламутлаштыже тудо Унчо кундемым моктен, калыкшым чапландарен. Шке илышыштыже йӧршеш вес пашам ойырен налын гынат, шӱмжӧ тудын сылнымут дене йӱлен.
Чыным ойлаш гын, Валерий Апакаев нерген ондакат колынам гынат, сылнымутшо дене палыме лийын омыл. Ик кечын Интернет кумдыкышто Апакай лудмаш нерген уверым ужмеке, Валерий Васильевичын Борис эргыжлан серышым возен колтышым, мероприятий нерген кумданрак каласкалаш йодым. Тунам Борис Валерьянович мыйым лудмашыш уна семын ӱжӧ.
Борис Валерьянович нергенат ик-кок шомакым каласыде ом керт. Лишыл палыме огынал гынат, тудын кажне мутыштыжо пеҥгыдылык шижалтеш. Ачаж нерген ойлымыж годым йӧратымаш, кугешнымаш кумыл лектеш. Коеш, вич йочан ешыште кушшо межнеч эрге ачажым тунар йӧрата, лӱмжым тунар жапла, эсогыл тыгай кугу мероприятийымат эртараш лӱдын огыл. А вет тиде моткоч кугу паша!
Йошкар-Ола гыч Унчыш корно торарак гынат, Борис Валерьяновичлан мияш сӧрышым. Сӧрымемлан нимыняран ӧкынен омыл. Унчо кундем уна-влакым молгунамсе семынак порын вашлие. Миен шумылан Янык памаш воктене калык шыҥ-шыҥ погынен, нунын коклаште Йошкар-Ола гыч толшо уна-влакат койылалтыч. Варажым нуно мероприятийым почмаште ятыр поро шомакым каласышт.
Апакай лудмаш уэмдыме сценыште тӱҥале. А тудыжым верысе калык мероприятий деч ончыч тӧрлен, чиялтен ямдылен.
… Мотор сцене гыч йоҥгалтше марий почеламутым лыжга мардеж торашке наҥгаен. Теҥгыллаште шинчыше зритель-влак кажне мутым чонышкышт пыштен колыштыныт. А сцене гыч ныжыл сем йоҥгалтмеке, нуно куан кумылыштым почын ончыктеныт, рӱж совым кыреныт.
Апакай лудмаш марий калыклан куан кумылым гына огыл, эше ик чапле у мурым пӧлеклен, премьерыжат тиде кечынак йоҥгалте. Унчо кундем нерген мурым Дмитрий Афанасьев мурен, мурылан мутым Борис Апакаев возен.
Апакай лудмаш — тиде тыглай конкурс гына огыл, тиде — тукым кокласе кыл. Борис Валерьяновичын мутшат тидым пеҥгыдемда: «Кажне айдеме ача-авам шарнышаш, пагалышаш, еш историйым палышаш. Мый огыл гын, ача-авам нерген мыйын икшывем-шамычлан кӧ ойлен кода? Тек нуно мыйын нергенат шке икшывышт-влаклан ойлен кодат. Тыге тукым коклаште кыл пеҥгыдырак лиеш».
