КОКША

Илен ик кува, тудын улмаш Кокша лӱман эргыже. Икана Кокша аважлан ойла: «Авай, ӱдыр налме шуэш». Ава­же ойла: «Але сӱаныш коштын отыл, йыҥгыр йымак пурен отыл». Эрлашыжым эргыже, уремыште коштшыжла, сӱан йӱкым колеш да и пура. Пура, да вара тудо имне туарымаш мия, йыҥгыр йымак пура. Саде рвезым почкен-кырен колтат. Аваж деке шортын-шортын кая.

Аваже йодеш: «Молан, эргым, шортат?» Эргыже ойла: «Сӱанмарийын йыҥгыр йымак пурышым да, кырен колтышт». Аваже ойла: «Эй, калтак, туге гала: кушташ, мураш, совым соваш кӱлеш ыле вет». Эргыже ойла: «Йӧра, вескана уке дык тыгак ыштем».
Икана Кокша агун йӱлымым ужын. Тушто шуко калык, тулым йӧрташ толашен товат улмаш. Кокша туш миен да кушташ, мураш, совым соваш тӱҥалын. Марий-шамыч тушеч Кокшай кырен колтат. Кокша аваж деке шортын кая.

Аваже йодеш: «Молан, эргым, шортат?» Кокша ойла: «Агун йӱлымаш мийышым да куштышым, пурышым, совым совышым, а мыйым кырен веле колтынет ». Аваже ойла: «Э, туге гала, вӱд ведрам налшаш ыле, вӱдым кышкышаш ыле, «Тул шинчаш вӱд» маншаш ыле». Эргыже ойла:«Йӧра, вескана тыге ыштем ынде».
Вескана адак Кокша коштшыжла ужеш сӧсна поньыжмым. Тыш куржын толеш да, вӱд ведрам налеш да вӱдым сӧсна ӱмбак пгу-у-у веле кышкалеш. Сӧсна когартыше-шамыч Кокшай адак кырен колтат. Тудо аваж деке (магырен) шортын кая.

Аваже йодеш: «Молан, эргым, шортат?» Кокша ойла:«Мый сӧсна когартымаш мийышым да, вӱд ведрам нальым да вӱдым кышкальым, а мыйым кырен веле колтышт». Аваже ойла: «Эй, туге гала, «Сай кочкышлык лийже, пайремлык лийже» манаш кӱлеш ыле». Эргыже ойла: «Йӧра, вескана туге ойлем».
Вескана Кокша адак, коштшыжла, ик марийын шорын шинчымыжым ужеш. Кокша ойла: «Сай кочкыш лийже, пайрем кочкышлык лийже». Марий кынелеш да Кокшай кырен колта. Кокша аваж деке шортын кая. Мийымашыже аваже колен кия улмаш.

Рвезе аважым керем дене орва шеҥгелан кылден шында. Вара кая корно дене и вашлиеш кӧршӧк ужалыше рушым. Руш ойла тӱкалтен: «Ох, бабушка, умрош вед». Тиде руш, кува ила, шонен. кува орва гыч мландӱмбак миен возеш. Кокша ойла: «Молан авайым пуштынат? Ынде мый тыйым судыш пуэм». Руш лӱдеш да ойла: «Судыш ит пу, мый ик воз кӧршӧкыж пуэм». Кокша сӧраса. Тудо аважым корнешак шуэн кода и кая кӧршӧк воз дене. Корнышто корно мучко меҥге шога улмаш. Кокша шоналтен: «Вет тиде мошге-шамыч кылмат», — манеш. Кажне меҥге вуйышко кӧршӧкым упшалтен кода. Кокша, эре тыгак кыралт, курымжым эртарен.

Т.Евсеевын «Калык ойпого» книга гыч налме материал.

Калык ойпого: Тошто годсо марий ойлымаш, йо­мак, ончык лийшаш пале, омо кусарыме, туныктен каласыме, воштылтыш, тушто, кумалтыш мут да шӱ­ведыме ю-влак.
— Йошкар-Ола: Марий книга савык­тыш, 1994.—208 с.