Вес элыштат шке калыкшым чапландара
Алексей Алексеев ятыр жап Эстонийыште ила гынат, марий тӱняште шукылан палыме. Мурыжо, видеофильмже-влак соцкыллаште чӱчкыдын лектедат.
Йошкар-Олаште шочын-кушшо рвезын усталык корныжо Калыкле президент интернат-школышто тӱҥалын да варажым И.С.Палантай лӱмеш республикысе тӱвыра да сымыктыш колледжын театр пӧлкаштыже шуйнен. Колледжыште тунеммыж годымак Марий самырык театрыште актёрлан пашам ышташ тӱҥалын.
– Алексей Геннадьевич, тудо пагытыште молан лач театрым ойырен налында?
– Школ-интернатыште тунеммем годым чонем эре театрыш шупшын. Шкетан лӱмеш театрыш мийымекем, Василий Александрович Пектеев мыйым «Салика» спектакльыш массовкыш налын. Тиде жап гычын мый Шкетан театрыш массовкыш кошташ тӱҥалынам.
Икымше номеран школ-интернатым тунем пытарымеке, театральный паша дене умбакыже каяш шонымаш вигак толын пурен. Тиде жапыште Олег Геннадьевич Иркабаев Марий самырык театрым чоҥаш манын, музыкальный училищыште актерский отделенийым почын. Мый тиде отделенийыш тунемаш пуренам. тушто ныл ий тунемынам.
– Студент пагытыште тӱрлӧ рольымат модында, очыни?
– Тунемме жапыште тӱрлӧ образым чоҥенам. «Яндар ден Шымавий» спектакльыште Шымавийын ачажым, Пектейым, модынам. «Айвика» спектакльыште — сарзым. «Ӧртӧмӧ онышто», руш классикыштат модынам. Гогольын «Ревизорыштыжо» — Хлестаковым, Антон Чеховын пьесыж почеш шындыме «Ваня чӱчӱ» спектакльыште — Телегиным.
Самырык театрыште пашам ыштымем годым муро-влакым возаш кумылаҥым. Театарын концертный программыштыже 1990-ше ийлаште мыйым муро-влак йоҥгеныт.
– Актер лияш шоненда, тыгодым корныда йӧршеш вес кундемыш наҥгаен? Эстонийыш кузе логалында?
– Палантай лӱмеш музыкальный училищым тунем пытарымеке, мый умбакыже тунемаш каяш, кӱшыл шинчымашым нашлаш шонен пыштенам. 1994 ийыште Марий Элын президентше Вячеслав Максимович Зотин лийын. Тудо самырык ӱдыр-рвезе-влаклан Эстонийыш тунемаш каяш темлен, мыят нунын коклаште лийынам. Марий Эл правительствын пӧлемыштыже конкурсым кученам да мыйым Эстонийыш тунемаш колтеныт.
– Вес элыш логалмеке, могай направлений дене тунемаш тӱҥалында?
– Эстонийыш тунемаш кайымеке ик ий эстон йылмым тунемынам, вара радиорежиссерлан тунемаш каенам. Ик ий тушто тунемынам. Варажым мемнан тӱвыра факультетыште режиссер отделенийым почыныт, да мыланем тушто тунемаш темленыт. Тушто мый 4 ий тунемынам. Тунемме жапыште марий калык нерген тӱрлӧ кином ыштнам. Мутлан, мыйын икымше пашам коклаште — Юлсер кундем Шемъер ялыште илыше родем-влак, Чапай ден Таисия Васюков-влак, нерген. Кокымшо бакалавр пашам — «Морко сӱан». Моркыш, шке сӱанышкыже, видеом возаш мыйым мурызо, журналист Юрий Григорьев ӱжын. Тиде кино Эстонийыште ончыкталтын да 2000 ийыште Самырык режиссерын премийже дене палемдалтын.
Ише ик бакалавр пашам — «Чумбылат курык» кино. Киров областьыште Чумбылат курыкыш коштынам, кумалтыш, марий калыкын чимарий календарьже нерген возенам.
– Университетым тунем лекмекыда, умбакыже куш кайыме нерген шонаш ятыр логалын?
– Таллинн университетым тунем пытарымеке, туныктышем Рей Маран университетыште туныктышылан кодаш темлыш. Тыгай темлымашым мый уло кумылын налынам, молан манаш гын, илышыште кажнылан тыгай пиал огеш верешт. Тыге мый Таллинн университетыште туныкташ тӱҥальым. Тылеч посна эше гимназийыш пашам ышташ кайышым. Тӱҥалтыш класслаште тӱрлӧ кружокым вӱдем, гимназийыштак медиа шӧрынлан вуйын шогем, самырык еҥ-влаклан видеомонтажым туныктем. Яра жапыште шкемын кино-влак дене пашам ыштем.
– Фильмда ятыр погынен?
– Кызыт мыйын марий калык нерген 15 кино погынен. Тыште нуно эстон, англичан, руш да марий йылме дене ышталтыныт.
Кино-влакым эстон канал-влак налыт. Тыгак Марий Элыште МЭТРыште ончыкталтыныт.
– Ме палена, интернет тӱняште шке влогда уло…
– Пытартыш жапыште «Тый марий улат мо?» влог дене пашам ыштем. Влогышко йотэлыште илыше да марий йылмым тунемше тӱрлӧ калыкым ӱжам. Тыгак йотэлыште илыше марий-влак дене палдарем.
Шке жапыштыже мый муро-влакым возкалем ыле, садлан тиде шонымашым шуяш манын, муро-влакым возаш кумылем шочын.
У ий вашеш марий калыклан тазалыкым, пиалым, порым гына тыланен кодам да интернет йӧным кучылтын, умбакыжат марий тӱвыра нерген палдараш тыршаш тӱҥалам.
